Ir al contenido principal

Entradas

Andaina

Coa entrada da primaveira preparamos unha andaina dende o noso centro educativo por un pequeno tramo do Camiño de Inverno. Previamente fixemos unha análise das observacións que se poderían facer no percorrido dende distintos puntos de vista, e que nos levarían, mais tarde, a desenvolver contidos das nosas materias. Imaxes tomadas durante a preparación da andaina Foron moitas as ideas traballadas polo profesorado implicado, das que, finalmente, seleccionamos dúas: "medicións" e "Machine Learning". MEDICIÓNS e APRENDIZAXE MÁQUINA Os teléfonos móbiles permiten a toma de datos desasistida/asistida. Nós empregaremos as aplicacións do IGN  para gravar o track e puntos de interese. Con respecto á medición de ángulos usaremos o pendentímetro de elaboración propia, e para a tarefa de "Machine Learning", google lens . Estas observacións gardaranse nos formularios creados no proxecto " Andaina Caminho de Inverno ", desenvolvido coa aplicación Epicollect5 ,...

Track Camino de Invierno

Un "track" es la unión ordenada de puntos de una ruta. Esos puntos son coordenadas geográficas y nos sirven de guía para hacer el recorrido. Podemos utilizar el track para ver los lugares por donde vamos a pasar si otras personas que ya lo han hecho previamente nos dan la información. En la web oficial de la Xunta de Galicia del Camino de Santiago podemos ver y descargar los archivos con los puntos de las rutas oficiales, pero también hay otras webs con esta información, por ejemplo la de la Federación Española de Asociaciones de Amigos del Camino de Santiago . Así mismo, hay aplicaciones que contienen esa información. App Xunta de Galicia Si lo que pretendemos es guardar nuestro track es necesario verificar si la aplicación elegida tiene esta opción. En nuestro caso recomendamos utilizar cualquiera de las apps que el Instituto Geográfico Nacional pone a nuestra disposición, ya que todas permiten guardar el recorrido. Apps IGN  Las dos primeras aplicaciones, que no son espe...

Intelixencia Artificial e arqueoloxía no Camiño de Inverno

Vestixios arqueolóxicos A comarca de Valdeorras é unha das mais prolíferas en patrimonio mineiro, arqueolóxico e monumental de Galicia. Ainda que un dos lugares mais coñecidos de explotación de ouro que percorre o Camiño de Inverno é o Monumento Natural de As Médulas, ou tamén o tunel romano de Boca do Monte en Montefurado, hai outros vestixios na entrada do Camiño en Galicia que teñen grande interese cultural. Vilamartín de Valdeorras é un bo exemplo da explotación mineira romana, que comeza no ano 10 antes de Cristo. As covas que, na actualidade se usan como adegas, foron, posiblemente, galerías nesta época. A nosa proposta é sumar ao percorrido do camiño elementos arqueolóxicos e tamén xeolóxicos. Para iso non fará falla ser un experto na materia, xa que empregaremos unha aplicación de Intelixencia Artificial que nos axudará coa localización e clasificación dos restos, e das rochas que vaiamos atopando. App de Intelixencia Artificial Google Lens Unha vez mais, a factoría google vai ...

Ciencia en El Camino de Invierno

En un mundo altamente conectado, recoger y compartir datos es una tarea de interés para todos los ciudadanos, ya sea como colaboradores de algún proyecto o como coordinadores directos.  Las personas curiosas ven una oportunidad en cada contacto con el mundo exterior para observar el entorno y poner en valor lo que ven, lo que oyen, lo que aprenden ... Para ello precisamos herramientas que nos permitan guardar estos datos, transformarlos en conocimiento/información, y publicarlos. Nuestra idea es analizar, desde el punto de vista de nuestras materias, qué elementos de interés hay en las rutas del Camino de Invierno, y elaborar un formulario para la recogida de datos que servirán de apoyo al desarrollo de distintos contenidos en cada una de ellas . Para ello precisaremos un soporte de recogida, que será el teléfono móvil de los participantes. En esta entrada analizamos dos aplicaciones que podrían servirnos para esta finalidad. Apps de recogida de datos Una opción interesante es la a...

Pendentímetro

Ángulos, pendentes e alturas Nesta entrada imos contar que é, e cómo se utiliza un clinómetro-pendentímetro. O arquivo para imprimilo xunto cun mapa do camiño de inverno, pódese descargar neste enlace . Un clinómetro é un aparello que serve para medir ángulos, neste caso, verticais. Tamén se chama goniómetro, inclinómetro, ... Un pendentímetro é un instrumento que serve para medir pendentes . Nós unimos ambas medicións nun só gráfico; vaia por diante que eliximos ter mais precisión cos graos que coa porcentaxe de pendente. O feito de ver ambos valores nunha mesma imaxe cumpre un obxectivo didáctico, axuda a relacionalas, e fai fincapé no concepto de pendente do 100% asociada a un ángulo de 45º (facemos o mesmo percorrido en horizontal que en vertical). O ángulo fórmase ao enfocar con este aparello cara o punto mais alto dun obxecto. Un dos lados o marca o fío co peso, e o outro a liña vermella que pasa polo 0. Clinómetro-Pendentímetro A montaxe é sinxela, dobrar dúas veces sobre si ...

Catálogo de Paisajes de Galicia

Grandes áreas paisajísticas por las que pasa el Camino de Invierno (3, 5 y 7) La entrada en Galicia por cualquiera de los Caminos de Santiago es un espectáculo de belleza paisajística. Los ríos, los bosques, los valles, envuelven los pasos y arropan la mirada, creando un sentimiento de unión entre el alma del peregrino y el entorno que provoca una sana envidia hacia los pobladores del lugar. Un lujo del que, a veces, los que estamos aquí no somos conscientes, es "Calidad de Vida". Premio al catálogo de paisajes de Galicia En la web oficial del Instituto de Estudios del Territorio gallego  (IDEG), está publicado el "Catálogo das Paisaxes de Galicia"; un proyecto que recopila los lugares más destacados de las doce áreas paisajísticas en que se divide. Este estudio fue seleccionado en la V Edición del Foro de Premios del Paisaje del Consejo de Europa, llevando una distinción. Con esta información y la que nos aporta el visualizador de mapas de la Xunta de Galicia hemos...

Story Maps

Un "Story Maps" es una historia contada en formato multimedia que combina imágenes, texto y mapas. Existen diversas herramientas en la red para su creación, pero una de las más conocidas es ArcGIS. Para crear una historia es preciso tener la información y los archivos vinculados a esta, bien en nuestro ordenador, o en la red. Una vez recopilados es tan sencillo como darse de alta en su web y acceder al espacio  https://storymaps.arcgis.com/stories donde iremos combinando estos elementos hasta llegar a la presentación deseada. Esta es una muestra de cómo puede quedar el resultado: Los modelos de presentación son variados, y permiten utilizar los mismos archivos en proyectos diferentes. Detrás de estos modelos está la tecnología GIS (Sistema de Información Geográfica), un sistema de recopilación de datos vinculados a situaciones geográficas. Así podemos crear historias cuyo hilo argumental sea cualquier información de interés, desde la extensión de una pandemia, hasta el númer...

Fractales no Camiño de Santiago

  Que teñen en común, unha folla dun fento, un copo de neve, un pulmón, un ril humano, a costa da Morte… Un matemático dirá: "Son fractales". A palabra fractal , deriva do latin fractus , que significa quebrado ou fracturado. Foi proposta no ano 1975 polo pai da xeometría fractal, o matemático Benoit Mandelbrot. Os fractales son estruturas xeométricas que teñen a propiedade de repetir un mesmo elemento xeométrico ou espacial en cada plano, unha e outra vez. Teñen a propiedade de ser autosemellantes que se compoñen de copias cada vez máis pequenas de si mesmas. O exemplo máis coñecido é a chamada “alfombra de Sierpinski”.                                             O rixinal            Paso 1         Paso 2   Un bo exemplo no Camiño de Santiago, é o fento, cuxas follas producen copias cada vez máis peq...

MIDE

DOMINGUEROS Domingo por la tarde de un día soleado de invierno, apetece caminar y decidimos hacer una etapa del camino de invierno cercana a Monforte, el lugar elegido como punto de partida es Belesar, se trata del tramo desde Diamondi a Belesar, que forma parte de la etapa desde Monforte a Chantada. La haremos en sentido inverso al oficial. Último descenso en Belesar del tramo 4 de la etapa 5 del Camino de Invierno en Belesar Desde el primer momento nos damos cuenta de que esta parte del Camino de Invierno tiene una fuerte pendiente, que debíamos haber analizado antes de salir, porque vamos a un ritmo más lento del previsto y con las horas de sol que nos quedan no nos dará tiempo a llegar. El recorrido es hermoso y pensamos que lo haremos más veces porque merece la pena disfrutarlo ... Tramo 4 etapa 5 Camino de Invierno PREPARA TU RUTA Cualquier aficionado al deporte de montaña sabe que antes de salir a hacer la ruta es necesaria una preparación previa. Si se trata de una ruta hom...

Uso de la brújula

La brújula, un medidor de ángulos Como ya explicamos en una entrada anterior, la brújula nos ayuda a seguir un rumbo, entendido como el ángulo que forman "la línea que une el punto en el que estamos y el norte ", con "la línea que une el punto en el que estamos y nuestro destino ". En la siguiente secuencia de imágenes se muestra un ejemplo de localización de la dirección que lleva hacia el monte de San Vicente (Monforte) al fondo, con la brújula. Buscando la dirección que marca el mojón con la brújula 210º es el rumbo a seguir Desde el punto de vista matemático, el manejo de la brújula es el de un aparato de medida de ángulos que, al contrario de cómo solemos hacer habitualmente los matemáticos, están orientados en el sentido de las agujas del reloj. Ejemplo de medida de un rumbo El primer paso debe ser localizar los dos lados del ángulo. Uno de ellos es siempre conocido, el que apunta hacia el norte, el otro lo da nuestra dirección de destino. El proceso para...

Estatística no monte

Árbore coa numeración para o catálogo do monte A posta en valor do Camiño pasa polo coidado do territorio polo que transcurre e da natureza que o envolve. A paisaxe galega, no seu interior, esconde fragas e bosques que forman parte da economía rural, moitos deles en mans das comunidades de montes veciñais, que son os que coidan destes bens dos que todos desfrutamos e que, ao mesmo tempo, son un sustento familiar. Temos que ser moi respetuosos e non deixar pegadas do noso paso, porque a xente que habita neses lugares ten alí a súa forma de vida e os froitos do seu traballo. Asemade, na época do verán e do outono hai risco de lumes, non debemos facer fogatas nin tirar lixo, e no caso de que vexamos algún fume chamaremos ao 085 para avisar deste avistamento.  Imaxe do fume dos grandes lumes da zona ourensá, 13 de setembro de 2020 (alto da Moá) ANEXO No ano 2018 a Consellería de Medio Rural publicou o primeiro anuario de estatística forestal , no que se recollen, entre outros, os dato...

Ultreia: adiante!

  Ultreia é o cántico que entoaban os peregrinos ao chegar a Compostela. É unha expresión de ánimo, xúbilo e saúdo. Significa " adiante! ". Chegou a través do Codex Calixtinus (s. XII), onde se cita como parte do texto da canción Dum Pater familias. A última frase, é a que lle proporciona o nome ao himno:                                    Herru Sanctiagu, Grot Sanctiagu. E ultreya e suseia. Deus aianos.                          Señor Santiago, Señor Santiago. Máis aló, máis arriba. Que Deus nos protexa. De feito, era habitual como saúdo cando un peregrino se cruzaba con outro: Ultreia! (máis aló). O outro respondía : Et suseia! (e máis arriba).                                      ...

Senlleiro

Sobreira Milenaria (A Pobra de Brollón) A Real Academia Galega (RAG) define o adxectivo  senlleiro  como sen igual, incomparable. Este termo é o elixido para denominar ás árbores que teñan características extraordinarias e que merezan ser protexidas en atención á súa idade, rareza, dendrometría, ou singularidade. Lóxicamente hai criterios mais específicos que se poden consultar na web da Dirección Xeral de Patrimonio Natural , xa que dende o ano 2007 existe un catálogo de árbores senlleiras que periódicamente é actualizado. A última revisión foi en decembro de 2019 ( DOG do 14 de agosto de 2020 ), e a listaxe completa  podémola descargar neste sitio . Asemade, en xaneiro de 2019 presentouse a primeira guía de viaxes de árboles senlleiros galegos, que nos invita a facer un percorrido polos cincuenta exemplares mais destacados ( descargar a guía ). Teixo de Cereixido (Quiroga) O que agora nos interesa e saber se podemos desfrutar da visión dalgunha destas árbores ao fa...

Simetrías en el Camino de Invierno: Ribeira Sacra

Iglesia de Montefurado SIMETRÍAS DEL CAMINO Según la RAE, simetría Del lat. symmetrĭa, y este del gr. συμμετρία symmetría. Es una correspondencia exacta en la disposición regular de las partes o puntos de un cuerpo o figura con relación a un centro, un eje o un plano. Observemos la figura siguiente: Si doblamos el papel por la mitad, de tal forma que los lados opuestos coincidan, el doblez marca uno de estos ejes, a continuación si doblamos el papel de tal forma que coincidan dos esquinas opuestas del cuadrado, obtenemos otro de estos ejes. Si uno repite estos dos procedimientos de todas las maneras posibles, podemos ver que el cuadrado de papel tiene 4 ejes de simetría. En matemáticas, estos ejes de simetría se llaman líneas de reflexión , pues si imaginamos que estas líneas son un espejo, precisamente los puntos simétricos con respecto a esta línea, son reflejados uno del otro. Entonces entenderemos por simetría de una estructura geométrica, como cualquier transformación del mismo...

Vértices geodésicos

De vértice a vértice Un vértice es un punto donde se unen dos segmentos, los vértices geodésicos son puntos que indican una posición geográfica exacta y que, unidos entre si, crean una red de medición. Se utilizan para elaborar mapas topográficos y están distribuidos a lo largo de toda la superficie terrestre. En este vídeo puedes conocer las aplicaciones de estos vértices y su clasificación. ¿Dónde están en Galicia? ¿pasamos cerca de ellos al hacer el camino de Santiago? Existen varias páginas web donde podemos consultar su posición cartográfica, una de ellas es la del Instituto Geográfico Nacional, que en su sección sobre Geodesia  cuenta con un servicio de localización de vértices y un mapa completo. http://www.ign.es/web/resources/geodesia/visorGeodesia/index.html En el sitio  https://www.geamap.com/es  nos ofrecen visualizadores de mapas, algunos obtenidos del IGN pero personalizados. Por ejemplo, podemos consultar un mapa de rutas del Camino de Santiago , un visor ...